ICAC – “Logo của họ chỉ khác logo tôi một nét. Như vậy đã đủ để yêu cầu họ ngừng sử dụng chưa?” Đây là câu hỏi tôi thường đặt lại thành một bài kiểm tra khác: Người mua, khi gặp hai dấu hiệu trên hàng hóa hoặc dịch vụ liên quan, có thể hiểu nhầm chúng đến từ cùng một doanh nghiệp hoặc có quan hệ thương mại với nhau không?
Hai nhãn hiệu có vài nét giống nhau chưa đủ để kết luận có xâm phạm. Ngược lại, việc khác màu sắc hoặc thêm một từ nhỏ cũng không bảo đảm người dùng sau an toàn. Cần xem tổng thể dấu hiệu, hàng hóa hoặc dịch vụ đi kèm và bối cảnh sử dụng thực tế. Pháp luật về nhãn hiệu xem khả năng gây nhầm lẫn là yếu tố quan trọng khi đánh giá dấu hiệu tương tự; đối với hành vi sử dụng dấu hiệu trên thị trường, việc đối chiếu với phạm vi bảo hộ và hàng hóa, dịch vụ liên quan là cần thiết. Luật Sở Hữu Trí Tuệ
Hồ sơ thường gặp: Giống tên, khác logo thì sao?
Giả sử một doanh nghiệp đã đăng ký nhãn hiệu “ANVI” cho sản phẩm mỹ phẩm. Sau đó xuất hiện sản phẩm “ANVY” với cách trình bày bao bì khác màu.
Đây chỉ là ví dụ giả định. Nếu chỉ đặt hai chữ cạnh nhau, ta có thể thấy chúng khác một ký tự. Nhưng khi xem hồ sơ, tôi sẽ hỏi thêm:
- Người mua đọc hai tên này có nghe gần giống nhau không?
- Sản phẩm có cùng loại hoặc liên quan đến nhau không?
- Dấu hiệu được in ở vị trí nào trên bao bì?
- Người mua tiếp cận sản phẩm qua kệ hàng, sàn thương mại điện tử hay lời giới thiệu của người bán?
- Các thành phần giống nhau có phải là phần gây ấn tượng chính, hay chỉ là những yếu tố mô tả, ít khả năng phân biệt?
Một nét khác nhau trên bản thiết kế có thể rất rõ khi phóng to trên màn hình, nhưng không nhất thiết đủ rõ trong một lần mua hàng thông thường. Đây là lý do việc đánh giá cần đi ra khỏi hai tệp logo đặt cạnh nhau.
Năm điểm cần đối chiếu trước khi kết luận
1. Dấu hiệu được nhìn và đọc như thế nào?
Cần xem cấu trúc chữ, cách phát âm, ý nghĩa, hình ảnh, màu sắc và ấn tượng tổng thể. Không nên chỉ đếm số chữ cái giống nhau hoặc lấy một chi tiết nhỏ làm kết luận cho toàn bộ nhãn hiệu.
Ví dụ, hai dấu hiệu có phần chữ chủ đạo gần giống nhưng một bên thêm dòng mô tả rất nhỏ. Dòng chữ thêm vào có thể không đủ để người mua phân biệt nguồn gốc thương mại. Ngược lại, một yếu tố hình hoặc chữ có khả năng phân biệt mạnh có thể làm ấn tượng tổng thể thay đổi đáng kể. Kết luận luôn phụ thuộc vào dấu hiệu cụ thể.
2. Hàng hóa, dịch vụ có trùng hoặc liên quan không?
Giống dấu hiệu là một phần của phép so sánh; phần còn lại là sản phẩm hoặc dịch vụ mang dấu hiệu đó. Cần đọc danh mục trong văn bằng bảo hộ và xem hoạt động sử dụng thực tế.
Việc hai sản phẩm được xếp cùng một nhóm phân loại không tự động chứng minh chúng tương tự trong mọi trường hợp. Ngược lại, sản phẩm ở hai nhóm khác nhau vẫn có thể cần xem xét mối liên hệ về công dụng, khách hàng hoặc kênh phân phối. Cách đánh giá phải đi vào bản chất hàng hóa, dịch vụ chứ không chỉ nhìn số nhóm trên giấy tờ. Hiệp Định đối tác toàn diện.
3. Phần giống nhau có thực sự là phần tạo khả năng phân biệt?
Một từ thông dụng hoặc thành phần mô tả đặc tính sản phẩm có thể xuất hiện ở nhiều nhãn hiệu. Khi đánh giá, cần xác định phần nào khiến khách hàng nhận ra nguồn gốc thương mại.
Đây cũng là việc nên làm trước khi nộp đơn đăng ký. Nếu chỉ tra cứu xem cả cụm có trùng hoàn toàn hay không, người nộp đơn có thể bỏ qua một nhãn hiệu đối chứng với phần chủ đạo rất gần.
4. Người mua có thể nhầm về nguồn gốc hoặc mối liên hệ không?
Nhầm lẫn không chỉ là mua nhầm sản phẩm A thành sản phẩm B. Người mua cũng có thể cho rằng B là dòng sản phẩm mới, công ty con, đại lý hoặc đối tác được A cho phép sử dụng dấu hiệu.
Vì vậy, tài liệu về cách quảng cáo, bố trí gian hàng, hình ảnh trên sàn thương mại điện tử và phản hồi của khách hàng có thể giúp làm rõ bối cảnh. Tuy nhiên, một vài tin nhắn hỏi nhầm không tự động quyết định toàn bộ vụ việc; chúng cần được đặt cạnh các chứng cứ khác.
5. Quyền của mỗi bên hình thành từ thời điểm nào?
Cần kiểm tra đơn đăng ký, văn bằng, phạm vi bảo hộ và quá trình sử dụng của từng bên. Có trường hợp doanh nghiệp đến khi xảy ra tranh chấp mới phát hiện nhãn hiệu mình đang dùng chưa được đăng ký, hoặc văn bằng chỉ bảo hộ một danh mục hàng hóa, dịch vụ khác với điều họ tưởng.
Từ góc nhìn người làm hồ sơ đăng ký, đây là bước không thể bỏ qua: xác định đúng quyền trước khi yêu cầu người khác chấm dứt sử dụng.
Nếu thấy nhãn hiệu gần giống, nên làm gì?
Trước tiên, hãy xác định dấu hiệu kia đang ở giai đoạn nào.
| Tình huống | Hướng xem xét |
| Mới phát hiện đơn đăng ký được công bố | Xem căn cứ và thời hạn thực hiện thủ tục phản đối đơn; Luật sửa đổi năm 2025 quy định thời hạn phản đối đơn đăng ký nhãn hiệu là 03 tháng từ ngày công bố đơn. Sửa đổi một số điều Luật SHTT 2025 |
| Nhãn hiệu kia đã được cấp văn bằng | Xem có căn cứ yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng theo thủ tục tương ứng hay không; không mặc nhiên cho rằng nhãn hiệu được cấp sau sẽ bị hủy. Khái niệm nhãn hiệu |
| Dấu hiệu đang được dùng trên thị trường | Lưu mẫu hàng, ảnh bao bì, đường dẫn, hóa đơn và thông tin người bán; đánh giá yêu cầu chấm dứt hành vi, bồi thường hoặc biện pháp xử lý phù hợp. |
| Hai bên có hợp đồng cấp phép, phân phối hoặc hợp tác thương hiệu | Đọc phạm vi quyền sử dụng và điều khoản giải quyết tranh chấp; xem xét trọng tài khi có thỏa thuận trọng tài hợp lệ và tranh chấp thuộc thẩm quyền. Luật Trọng Tài Thương Mại |
Các hướng này có thể liên quan đến cùng một nhãn hiệu, nhưng mỗi hướng giải quyết một yêu cầu khác nhau. Phản đối đơn không phải là yêu cầu bồi thường; kiện về việc sử dụng dấu hiệu trên thị trường cũng không tự động làm mất hiệu lực một văn bằng đã cấp.
Ba chứng cứ nên giữ trước khi gửi thư yêu cầu
Một là hồ sơ quyền: giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, tài liệu về đơn đăng ký, danh mục hàng hóa và dịch vụ được bảo hộ.
Hai là chứng cứ sử dụng dấu hiệu bị nghi ngờ: sản phẩm thật, bao bì, ảnh gian hàng, đường dẫn, quảng cáo, hóa đơn và thời điểm ghi nhận. Nên lưu cả bối cảnh thể hiện dấu hiệu, không chỉ cắt riêng hình logo.
Ba là tài liệu về tác động thực tế: phản hồi của khách hàng, trao đổi với đại lý, thông tin về kênh bán và dữ liệu liên quan đến yêu cầu thiệt hại nếu có. Các tài liệu này hỗ trợ việc đánh giá, nhưng phải được kiểm tra tính xác thực và mối liên hệ với vụ việc.
Góc nhìn trọng tài viên
Trong tranh chấp hợp đồng liên quan đến nhãn hiệu, câu hỏi của Hội đồng trọng tài không dừng ở việc “hai logo có giống nhau không”. Hội đồng còn phải xem bên sử dụng được cấp quyền đối với dấu hiệu nào, cho sản phẩm nào, tại đâu, trong bao lâu, và hành vi bị khiếu kiện có vượt quá phạm vi đó hay không.
Còn đối với hai doanh nghiệp không có thỏa thuận trọng tài, không thể mặc nhiên chuyển một tranh chấp sử dụng nhãn hiệu sang trọng tài. Muốn chọn đúng phương thức giải quyết, trước hết phải xác định quyền đang có, hành vi đang diễn ra và kết quả muốn đạt được.
Kết luận: Nhãn hiệu “gần giống” là dấu hiệu cần kiểm tra, chưa phải bản kết luận vi phạm. Một hồ sơ tốt phải cho thấy vì sao sự tương tự ấy, trong quan hệ với hàng hóa hoặc dịch vụ cụ thể, có khả năng khiến người mua hiểu nhầm về nguồn gốc thương mại.
TTV. Nguyễn Ngọc Thuý Minh
